Amaç

Amaç

İslam hukuku üzerine çalışan birinin aradığı bilgi pek çok yere dağılmıştır. Bir fakihin hayatını tabakât kitaplarında, eserlerinin listesini bibliyografyalarda buluruz. O fakih hakkında yazılmış tez ve makaleler ise başka başka kataloglarda durur. Fukahâ bu bilgileri künyeleri eksiksiz ve kaynakları belirtilmiş olarak bir araya getiriyor.

Bölümler

• Klasik Kaynaklar. Fakihlerin yazdığı fıkıh, usûl ve fetva eserleri, müellifleri, vefat tarihleri ve mezhepleriyle birlikte.
• Modern Kaynaklar. Günümüzde İslam hukuku üzerine yazılmış monografiler, tahkikler ve çeviriler.
• Tezler. Türkiye’de İslam hukuku alanında yapılmış yüksek lisans ve doktora tezleri.
• Makaleler. Hakemli dergilerde yayımlanmış İslam hukuku makaleleri.
• Fukahâ. Tabakât kitaplarından aktarılmış fakih biyografileri. Her fakihin eserleri, hocaları, talebeleri ve hakkında yazılan tezlerle birlikte kendi sayfası var.
• Cevâhir. İbn Ebi’l-Vefâ el-Kureşî’nin (ö. 775/1373) el-Cevâhirü’l-mudıyye fî tabakâti’l-Hanefiyye’si madde madde. Her harf ve ek kitap ayrı bir sayfada okunur, bütün maddeler bir tabloda aranabilir. Sitedeki fakihlerin 358’i buradaki maddesine bağlı ve bu madde fakihin sayfasında da gösteriliyor.
• Harita. Fakihlerin doğduğu, okuduğu, ders verdiği, kadılık yaptığı ve vefat ettiği yerler, tarihî bölgeleriyle birlikte tek haritada.
• Silsile. Hoca ve talebe bağları, zaman ekseninde bir ağ olarak. Her fakihin sayfasında da iki kuşak yukarı ve aşağı kendi silsilesi var.
• Haberler ve Blog. Sitedeki yenilikler ile fıkıh, kaynaklar ve yöntem üzerine yazılar.

Koleksiyonların hepsi aynı biçimde çalışır: her kayıt bir tablo satırıdır, bütün künye bilgileri sütunlarda görünür. Sütun başlığına tıklayarak sıralayabilir, arama kutusu ve filtrelerle listeyi daraltabilir, sonucu CSV olarak indirebilirsiniz.

Nereden başlamalı?

• Bir fakihi tanıyın. Her fakihin kendi sayfası var. Cessâs’ın sayfasında örneğin eserlerini, hocalarını, talebelerini, hakkında yazılmış 53 tezi ve Leknevî’nin Arapça metnini bir arada görebilirsiniz.
• Haritada dolaşın. Harita üzerinde bir şehre tıklayınca oradaki fakihler listelenir. Buhara, Semerkant ya da Bağdat iyi başlangıç noktalarıdır.
• Bir asrı gezin. Fukahâ tablosundaki asır filtresiyle, örneğin hicrî 5. asırda vefat eden fakihleri listeleyebilirsiniz.
• Bir konuyu araştırın. Tezler tablosunun arama kutusuna bir konu, fakih ya da eser adı yazın. Birden çok kelime yazarsanız hepsini içeren tezler listelenir.
• Yine uğrayın. Ana sayfadaki “Günün fakihi” her gün değişiyor. Yenilikleri RSS akışından da takip edebilirsiniz.

Kaynaklar

Yöntem

Tarihler. Hicrî tarihler miladî karşılıklarıyla birlikte “534/1139-40” biçiminde verilir. Miladî karşılık tablo usulü İslam takvimiyle hesaplanır.

Adlar. Fakih adlarını okunması kolay, sade bir Türkçe yazımla veriyoruz. Arapça asıl ayrı bir sütunda durur. Eser adları ile hoca ve talebe adlarının Türkçe okunuşu da aynı usulle elle yazıldı.

Silsile. Leknevî bir hocayı ya da talebeyi çoğu zaman kısa adıyla anar: “Ebû Yûsuf”, “Hidâye sahibi”, “babası Hammâd”. Bu adların kaydı olan bir fakihe ait olduğu kesinse o fakihin sayfasına bağladık. Emin olmadıklarımızı ayrı kişi olarak bıraktık.

Arama. Tablolardaki arama büyük-küçük harf, şapka ve Arapça hareke farkı gözetmez. “fevaid” yazan “Fevâid”i, hemzesiz yazan hemzeli kelimeyi de bulur.

Veriler

Sitedeki bütün tablolar açık JSON dosyalarından okunur. Bu dosyaları başka bir web sitesi ya da uygulama doğrudan kullanabilir; GitHub Pages dosyaları başka sitelerin okumasına izin vererek sunar. Kaynak gösterilmesi yeterlidir. OpenITI’den gelen veriler ise OpenITI’nin lisansına (CC BY-NC-SA 4.0, ticari olmayan kullanım) tabidir.

Örnek: bir uygulamada Fevâid’deki fakihleri almak için

const fakihler = await fetch('https://fukaha.github.io/data/fukaha.json').then(r => r.json());
const fevaid = fakihler.filter(f => f.book === 'fevaid');

Hata ve katkı

Bir kayıtta hata ya da eksik görürseniz veya listede olmayan bir çalışmayı eklemek isterseniz GitHub üzerinden bildirebilirsiniz.