شمس الأئمة السرخسي
مصنفاته 4
المصنفات التي ذكرها اللكنوي في ترجمته.
- المبسوط
- أصول السرخسي
- شرح السير الكبير
- شرح مختصر الطحاوي
مقالات عنه 4
مقالات في مجلات محكّمة عن هذا الفقيه أو عن كتبه، الأحدث أولًا.
- Hanefî Fıkhında Kuvvetliyi Zayıfa Takdim İlkesi ile İstidlâl: Kudûrî ve Serahsî Örneği بحث Bünyamin Korucu · İslami İlimler Dergisi 40 · 2025
- Müctehid Tabakalarında Serahsî’nin Konumu, Fıkıh Faaliyeti ve Mezhep Birikimine Katkısı بحث Bünyamin Korucu · Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 · 2024
- Mütevâtir Haberlere Yaklaşımları Açısından Serahsî ile Gazâlî Arasında bir Mukâyese بحث Ramazan Özmen · Şarkiyat 15/2 · 2023
- İmam Serahsî’nin Hanefî Haber Teorisinin Oluşumundaki Rolü بحث Fatih Orhan · Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/10 · 2019
رسائل جامعية عنه 52
الرسائل المسجلة في المركز الوطني للرسائل الجامعية (YÖK) عن هذا الفقيه، الأحدث أولًا.
- Hadis Usulü Bağlamında el-Kifâye Fî İlmi'r-Rivâye ve Usûlü's-Serahsî Mukayesesi ماجستير Çelebi, Ali · Kastamonu Üniversitesi · 2026
- Serahsî Örneğinde Hukuk ile Ahlâk İlişkisi ماجستير Aslan, Muhammed Reşat · Ankara Üniversitesi · 2025
- Serahsî'nin Şerhu's-Siyeri'l-Kebîr Adlı Eseri Işığında İslâm Savaş Hukuku ماجستير Karakaya, Kübra · Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · 2025
- Serahsî'nin el-Mebsût'unda İstihsan Delili (Alışveriş Özelinde) ماجستير Özbey, Taha Yasin · Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi · 2025
- Serahsi'nin el-Mebsût İsimli Eseri Özelinde Namaz İbadetine Dair Hanefî İmamlarının Görüş Ayrılıkları ve Gerekçeleri ماجستير Gökkaya, Zehra Berna · Ankara Üniversitesi · 2024
- Serahsî'nin Mebsût'ta Takrîrî Sünnetle İstidlâlleri ماجستير Köse, Şeyma Karaosmanoğlu · Kocaeli Üniversitesi · 2024
- Serahsî'nin Mebsût'unda geçen Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) rivayetlerinin Hanefî Mezhebine etkisi دكتوراه Torun, Hacı Mustafa · Marmara Üniversitesi · 2024
- Şemsüleimme Serahsî'nin “El-Mebsût”adlı Eserinde İmam Şâfiî'ye Atfedilen Görüşlerin Tespit ve İncelenmesi (İbadetler Bağlamında Zekât, Oruç ve Hac Özelinde) ماجستير Öztürk, Mehmet Ali · Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi · 2024
عرض جميع الرسائل (52)
- Serahsî'nin el-Mebsût Adlı Eserınde Örfe Bağlı İstihsân Uygulamaları ماجستير Aktaş, Yunus Emre · Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi · 2023
- Serahsî'nin El- Mebsût İsimli Eserinde Muâmelât Bahsi Bağlamında İmam Şâfiî'ye Yönelik Atıfların Tespit ve İncelenmesi ماجستير Aydın, Ömer · Bartın Üniversitesi · 2023
- Usûlü's-Serahsî ve el-Müstasfâ'da Lafızların Manalarına Delâletlerinin Mukâyesesi ماجستير Eryiğit, Temel · Karabük Üniversitesi · 2023
- İmam Serahsi'nin İktisadi Görüşleri دكتوراه Satıcı, Hüseyin · İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi · 2023
- Serahsî'de Hadis, Sünnet ve Metin Tenkidi دكتوراه Tashtanova, Aizada · Ankara Üniversitesi · 2023
- Serahsî'nin el-Mebsût İsimli Eseri Bağlamında Hanefilerde Ruhsat Uygulamaları ماجستير Yılmaz, İslam · Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi · 2023
- Hanefî Mezhebinde Zarûret ve Fıkhî Hükümlere Etkisi: Serahsî'nin el-Mebsût Örneği ماجستير Şekercioğlu, Arife · Eskişehir Osmangazi Üniversitesi · 2023
- Serahsî'nin el-Mebsût'u Çerçevesinde Mehirle İlgili Meseleler ماجستير Atlı, Ayten · Dicle Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin Alışveriş Bahislerindeki Tercihleri ماجستير Based, Sharif Abdul · Necmettin Erbakan Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin Fıkıh Usûlünde Debûsî'den Farklı Yönlerinin Tespit ve Tahlili ماجستير Bostancı, Sefa · Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin Temhîdu'l-fusûl Fi'l-usûl Adlı Eserinde İmam Şâfiî'ye Nispet Ettiği Görüşlerin Tahkîki ماجستير Kılıç, Abdullah · Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi · 2022
- Serahsi'nin “El-Mebsut”isimli Eserinde Şafiî'ye Yönelik Atıfların Tesbit ve İncenlemesi ماجستير Tekin, Abdulbaki · Atatürk Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin el-Mebsût İsimli Eserindeki İbadetler Bahsinde Geçen İmam Şâfiî'ye Ait Görüşlerin Tespit ve Tahkiki ماجستير Çulha, Burak · İzmir Katip Çelebi Üniversitesi · 2022
- İbadetler Bağlamında Serahsî'nin Hanefî Mezhebindeki Tercihleri ve Gerekçeleri ماجستير Aynı, Munibah Joulha · Necmettin Erbakan Üniversitesi · 2021
- İmam Serahsi ve el-Mebsut'ta Kur'an İlimlerinin İmkân ve Sınırları دكتوراه Çiçekli, Kübra · Ankara Üniversitesi · 2020
- Serahsi'nin el-Mebsut Adlı Eserinde İcma Kavramı (Kitabu'l-büyû' Özelinde) ماجستير Tecimer, Zeynep · Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi · 2019
- Halvani ve Serahsi'nin el-Mebsut Adlı Eserlerinin Nikah Bölümlerinin Mukayesesi ماجستير Ufakca, Yusuf · İnönü Üniversitesi · 2019
- İmam Serahsî'nin el-Mebsût İsimli Eserinde İbâdât ve Ukûbât Konularında İstihsân Delilinin Uygulanması ماجستير Şahin, Esma · Bursa Uludağ Üniversitesi · 2019
- Hanefî Hukuk Ekolünde Maslahat Anlayışı (Serahsî Örneği) دكتوراه Azamatov, Rustem · Ankara Üniversitesi · 2018
- Serahsî'nin el-Mebsût'unda Usûl ve Fürû Kaideleri دكتوراه Gurbanov, Anar · Marmara Üniversitesi · 2018
- Tefsıru'l -ayatı'l-ahkam Fı Kıtabı'l-Mebsut Lı İmamı'-Serahsı Mın Sureti'l-Ahkaf İla Surei't-Talak ماجستير Jalal, Khasraw Samad · Fırat Üniversitesi · 2017
- el-Mebsût Bağlamında Serahsî'nin Aile Hukukuyla İlgili Hadislere Yaklaşımı ماجستير Eker, Berru Ercoşkun · Ondokuz Mayıs Üniversitesi · 2016
- Abdullah b. Mesud (r.a.)’ın Fıkhının Serahsî'nin Mebsut'unda Tezahürü دكتوراه Torun, Hacı Mustafa · Marmara Üniversitesi · 2016
- el-Mebsût'u Bağlamında Serahsî'nin Aile Hukukuna İlişkin Ayetleri Yorumu ماجستير Kalıç, Murat · Hitit Üniversitesi · 2015
- Serahsî'nin Mebsut İsimli Şerhiyle, Cessâs'ın Şerhu't-Tahavi İsimli Şerhinin Edebü'l-Kâdî Bölümlerinin Mukayesesi ماجستير Karakaya, Şeyda · Marmara Üniversitesi · 2015
- Serahsî'nin el-Mebsut ve Maverdî'nin el-Hâvî İsimli Eserlerinin Namaz Bölümlerinin Yöntem ve Muhteva Açısından Analizi ماجستير Yiğit, Ali Zülfikar · Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi · 2015
- el-Mebsût Çerçevesinde Serahsî'nin Hanefî Fâkihlerine Yönelik Eleştirileri ماجستير Isabaeva, Maıramkan · Sakarya Üniversitesi · 2013
- Tûsî ve Serahsî'nin Mebsut'ları Örneğinde Ca'ferî ve Hanefî Mezheplerine Göre Selem Akdi ماجستير Abdurrahmanov, Gafgaz · Marmara Üniversitesi · 2012
- Bir Sire Kaynağı Olarak Serahsî'nin el-Mebsut Adlı Eseri ماجستير Akış, Havva Esma · Dokuz Eylül Üniversitesi · 2010
- Klasik Dönem Hanefî Fıkıh Usûlü Literatüründe Nesih Kavramı: Debûsî ve Serahsî Örneği ماجستير Çatallar, Mehmet · Sakarya Üniversitesi · 2010
- Serahsî'nin Aile Hukuku Hükümlerinin Gayelerine İlişkin Analizleri ماجستير Şenkardeşler, Hatice Boynukalın · Marmara Üniversitesi · 2009
- Serahsi'nin ?El-Mebsut?undaki Hadis Metin Tenkitlerinin Tahlili (XVI-XXX. Cüzler) ماجستير Varol, Ayşe · Erciyes Üniversitesi · 2008
- Serahsi, Gazzali, el-Baci ve Ebu'l-Hüseyin el-Basri'nin Fıkıh Usullerinde Hadislerin Kullanımı ماجستير Yazıcı, Şuayb · Erciyes Üniversitesi · 2007
- İslâm Hukuk Metodolojisinde İmâm Serahsî’ye Göre Emir ve Nehiy دكتوراه Orazov, Orazsahet · Uludağ Üniversitesi · 2005
- Serahsi'nin İcmâ' Anlayışı ve Modern Hukuktaki İctihadı Birleştirme Kararıyları ile Mukayesesi ماجستير Karagöz, Fatih · Dokuz Eylül Üniversitesi · 2004
- Serahsi' de Örf ve Adet ماجستير Aktaş, Beytullah · Marmara Üniversitesi · 2002
- Serahsi'de Kazai Hüküm-diyani Hüküm Ayrımı ماجستير Demiray, Mustafa · Marmara Üniversitesi · 2001
- Serahsi`nin el-Usulü ve Gazzali`nin el-Müstasfa`sına Göre Delatün-Nass ماجستير Kılar, Yasin · Sakarya Üniversitesi · 1998
- Muhammed B. Ahmed Serahsi`nin “El-Usul”adlı Eserindeki Merfu` Hadislerin Tahrici ماجستير Akgül, Yusuf · Erciyes Üniversitesi · 1997
- Serahsi ve Usul`ül-Fıkh`ındaki Hadislerin Değerlendirmesi ماجستير Demirer, Macit · Selçuk Üniversitesi · 1996
- Serahsi ve Amidiye Göre Emir ماجستير Koç, Hüseyin · Cumhuriyet Üniversitesi · 1995
- Serahsi`ye Göre Hadler ve Uygulamaları ماجستير Yardım, Bayram · Erciyes Üniversitesi · 1995
- Serahsî'nin Kıyas Anlayışı دكتوراه Ayazgök, Muhammed · Erciyes Üniversitesi ·
- Serahsi’nin İstihsan Anlayışı: Teori ve Uygulama دكتوراه Tetik, Hüseyin · Atatürk Üniversitesi ·
نص المصدر
محمد بن أحمد بن أبي سهل أبو بكر شمس الأئمة السرخسي
كان إماما علامة حجة متكلما مناظرا أصوليا مجتهدا عده ابن كمال باشا من المجتهدين في المسائل لازم شمس الأئمة عبد العزيز الحلوانى وأخذ عنه حتى تخرج به وصار أوحد زمانه قيل مات في حدود التسعين وأربعمائة وقيل في حدود خمسمائة وتفقه عليه برهان الأئمة عبد العزيز بن عمر بن مازه ومحمود بن عبد العزير الأوزجندي وركن الدين مسعود بن الحسن وعثمان بن علي بن محمد البيكندي وهو آخر من بقى ممن تفقه عليه أملى المبسوط نحو خمس عشرة مجلدا وهو في السجن بأوزجند كان محبوسا في الجب بسبب كلمة نصح بها الخاقان وكان يملى من خاطره من غير مطالعة كتاب وهو في الجب وأصحابه في أعلى الجب وقال عند فراغه من شرح العبادات هذا آخر شرح العبادات بأوضح المعانى وأوجز العبارات إملاء المحبوس عن الجمع والجماعات وقال في آخر شرح الإقرار انتهى. شرح الإقرار المشتمل من المعانى على ما هو من الأسرار إملاء المحبوس فى محبس الأشرار وله كتاب في أصول الفقه وشرح السير الكبير أملاه وهو في الجب ولما وصل إلى باب الشروط حصل له الفرج فأطلق فخرج في آخر عمره إلى فرغانة فأنزله الأمير حسن بمنزله ووصل إليه الطلبة فأكمل الإملاء. (قال الجامع) السرخسى نسبته إلى سرخس بفتح السين وفتح الراء وسكون الخاء بلدة قديمة من بلاد خراسان وهو اسم رجل سكن هذا الموضع وعمره وأتم بناءه ذو القرنين ذكره السمعاني. وقد طالعت شرحه للسير الكبير أوله الحمد لله رب العالمين وفيه مسائل كثيرة وفوائد حديثية غزيرة ذكر فيه أنه قرأ السير الكبير على شمس الأئمة أبي محمد عبد العزيز بن أحمد الحلواني قال أخبرنا القاضى الإمام أبو علي الحسين بن محمد النسفي قال أخبر الشيخ أبو بكر محمد بن الفضل وأبو إسحاق إبراهيم ابن محمد بن حمدان الخطيب المهلبى قال أخبرنا عبد الله ابن محمد بن يعقوب الحارثي قال حدثنا أبو محمد عبد الرحيم بن داود قال حدثنا أبو إبراهيم إسماعيل بن توبة قال حدثنا محمد بن الحسن الخ. وفي مدينة العلوم تخرج بشمس الأئمة عبد العزيز الحلواني ومات في حدود خمسمائة كان علما أصوليا وقد شاع أنه أملى المبسوط من غير مراجعة شيء من الكتب وله كتاب في أصول الفقه وشرح السير الكبير أملاهما وهو في الجب محبوس بسبب كلمة نصح بها الأمراء وكان تلامذته يجتمعون على أعلا الجب يكتبون فلما وصل إلى باب الشروط أطلق من الحبس فخرج إلى فرغانة فأكرمه الأمير حسن فوصل إليه الطلبة فأكمله وله شرح مختصر الطحاوي وكتب محمد وقيل له حفظ الشافعي ثلثمائة كراس فحسب ما حفظه فكان اثني عشر ألف كراس انتهى. وفي طبقات القاري أملى المبسوط نحو خمسة عشر مجلدا وهو فى السجن باوزجند محبوس بسبب كلمة كان فيها من الناصحين وهو من كبار علمائنا بما وراء النهر صاحب الأصول والفروع ومات سنة ثمان وثلاثين وأربعمائة.
الفوائد البهية في تراجم الحنفية, Mısır: Matbaatü Dâri's-saâde, 1324, ص 158-159 (الترجمة 316).
ترجمته في الجواهر المضية
ما كتبه ابن أبي الوفاء القرشي (ت 775هـ) عن هذا الفقيه في طبقات الحنفية.
محمد بن أحمد بن أبي سهل أبو بكر السرخسي تكرر ذكره فى الهداية الإمام الكبير شمس الأئمة صاحب المبسوط وغيره أحد الفحول الأئمة الكبار أصحاب الفنون كان إماما علامة حجة متكلما فقيها أصوليا مناظرا لزم الإمام شمس الأئمة أبا محمد عبد العزيز الحلواني حتى تخرج به وصار أنظر أهل زمانه وأخذ فى التصنيف وناظر الأقران فظهر اسمه وشاع خبره أملأ المبسوط نحو خسمة عشر مجلدا وهو فى السجن بأوزجند محبوس وعن أسباب الخلاص فى الدنيا مأيوس بسبب كلمة كان فيها من الناصحين سالكا فيها طريق الراسخين ليكون له ذخيرة إلى يوم الدين وإنما يتقبل الله من المتقين وهو يتولى الصالحين ولا يهدي كيد الخائنين ولا يضيع أجر المحسنين قال فى المبسوط عند فراغه من شرح العبادات هذا آخر شرح العبادات بأوضح المعاني وأوجز العبارات أملاء المحبوس عن الجمعة والجماعات وقال فى آخر كتاب الطلاق هذا آخر كتاب الطلاق الموثر من المعاني الدقاق أملاء المحبوس عن الإنطلاق المبتلى بوحشة الفراق مصليا على صاحب البراق صلى الله عليه وآله وصحبه أهل الخير والساق صلاة تتضاعف وتدوم إلى يوم التلاق كتبه العبد الربي علي السقاق وقال فى آخر كتاب العتاق انتهى شرح العتاق من مسايل الخلاف والوفاق أملأه المستقبل للمحن بالإعتناق المحصور فى طرق من الآفاق حامدا للمهيمن الرزاق ومصليا على حبيب الخلاق ومرتجى إلى لقائه بالأشواق وعلى آله وصحبه خير الصحب والرفاق وقال فى آخر شرح الإقرار انتهى شرح كتاب الإقرار المشتمل من المعاني ما هو سر الأسرار وأملأ المحبوس فى موضع الأشرار مصليا على النبي المختار تفقه عليه أبو بكر محمد بن إبراهيم الحصيري وأبو عمر وعثمان بن علي بن محمد البيكندي وأبو حفص عمر بن حبيب جد صاحب الهداية لأمه وتقدم كل واحد فى بابه مات فى حدود التسعين وأربع مائة
الجواهر المضية في طبقات الحنفية, كراتشي: مير محمد كتب خانه, ج 2, ص 28. افتح الترجمة في الكتاب
السلسلة
الشيوخ والتلاميذ كما ذكرهم اللكنوي، جيلين صعودا ونزولا، ومنها الصلات المذكورة في تراجم غيره.