شمس الأئمة السرخسي
Shams al-A'imma Abu Bakr Muhammad b. Ahmad al-Sarakhsi
A student of al-Hulwani and mujtahid on particular questions; imprisoned in a well at Uzjand for counselling the Khaqan, he dictated the fifteen-volume al-Mabsut from memory while his students wrote above.
Works 4
Works named in al-Laknawī’s entry.
- المبسوطel-Mebsut
- أصول السرخسيUsulü's-Serahsi
- شرح السير الكبيرŞerhu's-Siyeri'l-kebir
- شرح مختصر الطحاويŞerhu Muhtasari't-Tahavi
Articles about him 4
Articles in peer-reviewed journals on this jurist or his work, newest first.
- Hanefî Fıkhında Kuvvetliyi Zayıfa Takdim İlkesi ile İstidlâl: Kudûrî ve Serahsî Örneği Research article Bünyamin Korucu · İslami İlimler Dergisi 40 · 2025
- Müctehid Tabakalarında Serahsî’nin Konumu, Fıkıh Faaliyeti ve Mezhep Birikimine Katkısı Research article Bünyamin Korucu · Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 · 2024
- Mütevâtir Haberlere Yaklaşımları Açısından Serahsî ile Gazâlî Arasında bir Mukâyese Research article Ramazan Özmen · Şarkiyat 15/2 · 2023
- İmam Serahsî’nin Hanefî Haber Teorisinin Oluşumundaki Rolü Research article Fatih Orhan · Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/10 · 2019
Theses about him 52
Theses in the YÖK National Thesis Centre that study this jurist, newest first.
- Hadis Usulü Bağlamında el-Kifâye Fî İlmi'r-Rivâye ve Usûlü's-Serahsî Mukayesesi Master’s Çelebi, Ali · Kastamonu Üniversitesi · 2026
- Serahsî Örneğinde Hukuk ile Ahlâk İlişkisi Master’s Aslan, Muhammed Reşat · Ankara Üniversitesi · 2025
- Serahsî'nin Şerhu's-Siyeri'l-Kebîr Adlı Eseri Işığında İslâm Savaş Hukuku Master’s Karakaya, Kübra · Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi · 2025
- Serahsî'nin el-Mebsût'unda İstihsan Delili (Alışveriş Özelinde) Master’s Özbey, Taha Yasin · Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi · 2025
- Serahsi'nin el-Mebsût İsimli Eseri Özelinde Namaz İbadetine Dair Hanefî İmamlarının Görüş Ayrılıkları ve Gerekçeleri Master’s Gökkaya, Zehra Berna · Ankara Üniversitesi · 2024
- Serahsî'nin Mebsût'ta Takrîrî Sünnetle İstidlâlleri Master’s Köse, Şeyma Karaosmanoğlu · Kocaeli Üniversitesi · 2024
- Serahsî'nin Mebsût'unda geçen Abdullah b. Mes'ûd (r.a.) rivayetlerinin Hanefî Mezhebine etkisi Doctoral Torun, Hacı Mustafa · Marmara Üniversitesi · 2024
- Şemsüleimme Serahsî'nin “El-Mebsût”adlı Eserinde İmam Şâfiî'ye Atfedilen Görüşlerin Tespit ve İncelenmesi (İbadetler Bağlamında Zekât, Oruç ve Hac Özelinde) Master’s Öztürk, Mehmet Ali · Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi · 2024
Show all theses (52)
- Serahsî'nin el-Mebsût Adlı Eserınde Örfe Bağlı İstihsân Uygulamaları Master’s Aktaş, Yunus Emre · Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi · 2023
- Serahsî'nin El- Mebsût İsimli Eserinde Muâmelât Bahsi Bağlamında İmam Şâfiî'ye Yönelik Atıfların Tespit ve İncelenmesi Master’s Aydın, Ömer · Bartın Üniversitesi · 2023
- Usûlü's-Serahsî ve el-Müstasfâ'da Lafızların Manalarına Delâletlerinin Mukâyesesi Master’s Eryiğit, Temel · Karabük Üniversitesi · 2023
- İmam Serahsi'nin İktisadi Görüşleri Doctoral Satıcı, Hüseyin · İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi · 2023
- Serahsî'de Hadis, Sünnet ve Metin Tenkidi Doctoral Tashtanova, Aizada · Ankara Üniversitesi · 2023
- Serahsî'nin el-Mebsût İsimli Eseri Bağlamında Hanefilerde Ruhsat Uygulamaları Master’s Yılmaz, İslam · Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi · 2023
- Hanefî Mezhebinde Zarûret ve Fıkhî Hükümlere Etkisi: Serahsî'nin el-Mebsût Örneği Master’s Şekercioğlu, Arife · Eskişehir Osmangazi Üniversitesi · 2023
- Serahsî'nin el-Mebsût'u Çerçevesinde Mehirle İlgili Meseleler Master’s Atlı, Ayten · Dicle Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin Alışveriş Bahislerindeki Tercihleri Master’s Based, Sharif Abdul · Necmettin Erbakan Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin Fıkıh Usûlünde Debûsî'den Farklı Yönlerinin Tespit ve Tahlili Master’s Bostancı, Sefa · Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin Temhîdu'l-fusûl Fi'l-usûl Adlı Eserinde İmam Şâfiî'ye Nispet Ettiği Görüşlerin Tahkîki Master’s Kılıç, Abdullah · Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi · 2022
- Serahsi'nin “El-Mebsut”isimli Eserinde Şafiî'ye Yönelik Atıfların Tesbit ve İncenlemesi Master’s Tekin, Abdulbaki · Atatürk Üniversitesi · 2022
- Serahsî'nin el-Mebsût İsimli Eserindeki İbadetler Bahsinde Geçen İmam Şâfiî'ye Ait Görüşlerin Tespit ve Tahkiki Master’s Çulha, Burak · İzmir Katip Çelebi Üniversitesi · 2022
- İbadetler Bağlamında Serahsî'nin Hanefî Mezhebindeki Tercihleri ve Gerekçeleri Master’s Aynı, Munibah Joulha · Necmettin Erbakan Üniversitesi · 2021
- İmam Serahsi ve el-Mebsut'ta Kur'an İlimlerinin İmkân ve Sınırları Doctoral Çiçekli, Kübra · Ankara Üniversitesi · 2020
- Serahsi'nin el-Mebsut Adlı Eserinde İcma Kavramı (Kitabu'l-büyû' Özelinde) Master’s Tecimer, Zeynep · Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi · 2019
- Halvani ve Serahsi'nin el-Mebsut Adlı Eserlerinin Nikah Bölümlerinin Mukayesesi Master’s Ufakca, Yusuf · İnönü Üniversitesi · 2019
- İmam Serahsî'nin el-Mebsût İsimli Eserinde İbâdât ve Ukûbât Konularında İstihsân Delilinin Uygulanması Master’s Şahin, Esma · Bursa Uludağ Üniversitesi · 2019
- Hanefî Hukuk Ekolünde Maslahat Anlayışı (Serahsî Örneği) Doctoral Azamatov, Rustem · Ankara Üniversitesi · 2018
- Serahsî'nin el-Mebsût'unda Usûl ve Fürû Kaideleri Doctoral Gurbanov, Anar · Marmara Üniversitesi · 2018
- Tefsıru'l -ayatı'l-ahkam Fı Kıtabı'l-Mebsut Lı İmamı'-Serahsı Mın Sureti'l-Ahkaf İla Surei't-Talak Master’s Jalal, Khasraw Samad · Fırat Üniversitesi · 2017
- el-Mebsût Bağlamında Serahsî'nin Aile Hukukuyla İlgili Hadislere Yaklaşımı Master’s Eker, Berru Ercoşkun · Ondokuz Mayıs Üniversitesi · 2016
- Abdullah b. Mesud (r.a.)’ın Fıkhının Serahsî'nin Mebsut'unda Tezahürü Doctoral Torun, Hacı Mustafa · Marmara Üniversitesi · 2016
- el-Mebsût'u Bağlamında Serahsî'nin Aile Hukukuna İlişkin Ayetleri Yorumu Master’s Kalıç, Murat · Hitit Üniversitesi · 2015
- Serahsî'nin Mebsut İsimli Şerhiyle, Cessâs'ın Şerhu't-Tahavi İsimli Şerhinin Edebü'l-Kâdî Bölümlerinin Mukayesesi Master’s Karakaya, Şeyda · Marmara Üniversitesi · 2015
- Serahsî'nin el-Mebsut ve Maverdî'nin el-Hâvî İsimli Eserlerinin Namaz Bölümlerinin Yöntem ve Muhteva Açısından Analizi Master’s Yiğit, Ali Zülfikar · Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi · 2015
- el-Mebsût Çerçevesinde Serahsî'nin Hanefî Fâkihlerine Yönelik Eleştirileri Master’s Isabaeva, Maıramkan · Sakarya Üniversitesi · 2013
- Tûsî ve Serahsî'nin Mebsut'ları Örneğinde Ca'ferî ve Hanefî Mezheplerine Göre Selem Akdi Master’s Abdurrahmanov, Gafgaz · Marmara Üniversitesi · 2012
- Bir Sire Kaynağı Olarak Serahsî'nin el-Mebsut Adlı Eseri Master’s Akış, Havva Esma · Dokuz Eylül Üniversitesi · 2010
- Klasik Dönem Hanefî Fıkıh Usûlü Literatüründe Nesih Kavramı: Debûsî ve Serahsî Örneği Master’s Çatallar, Mehmet · Sakarya Üniversitesi · 2010
- Serahsî'nin Aile Hukuku Hükümlerinin Gayelerine İlişkin Analizleri Master’s Şenkardeşler, Hatice Boynukalın · Marmara Üniversitesi · 2009
- Serahsi'nin ?El-Mebsut?undaki Hadis Metin Tenkitlerinin Tahlili (XVI-XXX. Cüzler) Master’s Varol, Ayşe · Erciyes Üniversitesi · 2008
- Serahsi, Gazzali, el-Baci ve Ebu'l-Hüseyin el-Basri'nin Fıkıh Usullerinde Hadislerin Kullanımı Master’s Yazıcı, Şuayb · Erciyes Üniversitesi · 2007
- İslâm Hukuk Metodolojisinde İmâm Serahsî’ye Göre Emir ve Nehiy Doctoral Orazov, Orazsahet · Uludağ Üniversitesi · 2005
- Serahsi'nin İcmâ' Anlayışı ve Modern Hukuktaki İctihadı Birleştirme Kararıyları ile Mukayesesi Master’s Karagöz, Fatih · Dokuz Eylül Üniversitesi · 2004
- Serahsi' de Örf ve Adet Master’s Aktaş, Beytullah · Marmara Üniversitesi · 2002
- Serahsi'de Kazai Hüküm-diyani Hüküm Ayrımı Master’s Demiray, Mustafa · Marmara Üniversitesi · 2001
- Serahsi`nin el-Usulü ve Gazzali`nin el-Müstasfa`sına Göre Delatün-Nass Master’s Kılar, Yasin · Sakarya Üniversitesi · 1998
- Muhammed B. Ahmed Serahsi`nin “El-Usul”adlı Eserindeki Merfu` Hadislerin Tahrici Master’s Akgül, Yusuf · Erciyes Üniversitesi · 1997
- Serahsi ve Usul`ül-Fıkh`ındaki Hadislerin Değerlendirmesi Master’s Demirer, Macit · Selçuk Üniversitesi · 1996
- Serahsi ve Amidiye Göre Emir Master’s Koç, Hüseyin · Cumhuriyet Üniversitesi · 1995
- Serahsi`ye Göre Hadler ve Uygulamaları Master’s Yardım, Bayram · Erciyes Üniversitesi · 1995
- Serahsî'nin Kıyas Anlayışı Doctoral Ayazgök, Muhammed · Erciyes Üniversitesi ·
- Serahsi’nin İstihsan Anlayışı: Teori ve Uygulama Doctoral Tetik, Hüseyin · Atatürk Üniversitesi ·
Source text
محمد بن أحمد بن أبي سهل أبو بكر شمس الأئمة السرخسي
كان إماما علامة حجة متكلما مناظرا أصوليا مجتهدا عده ابن كمال باشا من المجتهدين في المسائل لازم شمس الأئمة عبد العزيز الحلوانى وأخذ عنه حتى تخرج به وصار أوحد زمانه قيل مات في حدود التسعين وأربعمائة وقيل في حدود خمسمائة وتفقه عليه برهان الأئمة عبد العزيز بن عمر بن مازه ومحمود بن عبد العزير الأوزجندي وركن الدين مسعود بن الحسن وعثمان بن علي بن محمد البيكندي وهو آخر من بقى ممن تفقه عليه أملى المبسوط نحو خمس عشرة مجلدا وهو في السجن بأوزجند كان محبوسا في الجب بسبب كلمة نصح بها الخاقان وكان يملى من خاطره من غير مطالعة كتاب وهو في الجب وأصحابه في أعلى الجب وقال عند فراغه من شرح العبادات هذا آخر شرح العبادات بأوضح المعانى وأوجز العبارات إملاء المحبوس عن الجمع والجماعات وقال في آخر شرح الإقرار انتهى. شرح الإقرار المشتمل من المعانى على ما هو من الأسرار إملاء المحبوس فى محبس الأشرار وله كتاب في أصول الفقه وشرح السير الكبير أملاه وهو في الجب ولما وصل إلى باب الشروط حصل له الفرج فأطلق فخرج في آخر عمره إلى فرغانة فأنزله الأمير حسن بمنزله ووصل إليه الطلبة فأكمل الإملاء. (قال الجامع) السرخسى نسبته إلى سرخس بفتح السين وفتح الراء وسكون الخاء بلدة قديمة من بلاد خراسان وهو اسم رجل سكن هذا الموضع وعمره وأتم بناءه ذو القرنين ذكره السمعاني. وقد طالعت شرحه للسير الكبير أوله الحمد لله رب العالمين وفيه مسائل كثيرة وفوائد حديثية غزيرة ذكر فيه أنه قرأ السير الكبير على شمس الأئمة أبي محمد عبد العزيز بن أحمد الحلواني قال أخبرنا القاضى الإمام أبو علي الحسين بن محمد النسفي قال أخبر الشيخ أبو بكر محمد بن الفضل وأبو إسحاق إبراهيم ابن محمد بن حمدان الخطيب المهلبى قال أخبرنا عبد الله ابن محمد بن يعقوب الحارثي قال حدثنا أبو محمد عبد الرحيم بن داود قال حدثنا أبو إبراهيم إسماعيل بن توبة قال حدثنا محمد بن الحسن الخ. وفي مدينة العلوم تخرج بشمس الأئمة عبد العزيز الحلواني ومات في حدود خمسمائة كان علما أصوليا وقد شاع أنه أملى المبسوط من غير مراجعة شيء من الكتب وله كتاب في أصول الفقه وشرح السير الكبير أملاهما وهو في الجب محبوس بسبب كلمة نصح بها الأمراء وكان تلامذته يجتمعون على أعلا الجب يكتبون فلما وصل إلى باب الشروط أطلق من الحبس فخرج إلى فرغانة فأكرمه الأمير حسن فوصل إليه الطلبة فأكمله وله شرح مختصر الطحاوي وكتب محمد وقيل له حفظ الشافعي ثلثمائة كراس فحسب ما حفظه فكان اثني عشر ألف كراس انتهى. وفي طبقات القاري أملى المبسوط نحو خمسة عشر مجلدا وهو فى السجن باوزجند محبوس بسبب كلمة كان فيها من الناصحين وهو من كبار علمائنا بما وراء النهر صاحب الأصول والفروع ومات سنة ثمان وثلاثين وأربعمائة.
el-Fevâidü'l-behiyye fî terâcimi'l-Hanefiyye, Mısır: Matbaatü Dâri's-saâde, 1324, p. 158-159 (entry 316).
Entry in al-Jawāhir al-muḍiyya
What Ibn Abi al-Wafa al-Qurashi (d. 775/1373) wrote about this jurist in his biographical dictionary of the Hanafis.
محمد بن أحمد بن أبي سهل أبو بكر السرخسي تكرر ذكره فى الهداية الإمام الكبير شمس الأئمة صاحب المبسوط وغيره أحد الفحول الأئمة الكبار أصحاب الفنون كان إماما علامة حجة متكلما فقيها أصوليا مناظرا لزم الإمام شمس الأئمة أبا محمد عبد العزيز الحلواني حتى تخرج به وصار أنظر أهل زمانه وأخذ فى التصنيف وناظر الأقران فظهر اسمه وشاع خبره أملأ المبسوط نحو خسمة عشر مجلدا وهو فى السجن بأوزجند محبوس وعن أسباب الخلاص فى الدنيا مأيوس بسبب كلمة كان فيها من الناصحين سالكا فيها طريق الراسخين ليكون له ذخيرة إلى يوم الدين وإنما يتقبل الله من المتقين وهو يتولى الصالحين ولا يهدي كيد الخائنين ولا يضيع أجر المحسنين قال فى المبسوط عند فراغه من شرح العبادات هذا آخر شرح العبادات بأوضح المعاني وأوجز العبارات أملاء المحبوس عن الجمعة والجماعات وقال فى آخر كتاب الطلاق هذا آخر كتاب الطلاق الموثر من المعاني الدقاق أملاء المحبوس عن الإنطلاق المبتلى بوحشة الفراق مصليا على صاحب البراق صلى الله عليه وآله وصحبه أهل الخير والساق صلاة تتضاعف وتدوم إلى يوم التلاق كتبه العبد الربي علي السقاق وقال فى آخر كتاب العتاق انتهى شرح العتاق من مسايل الخلاف والوفاق أملأه المستقبل للمحن بالإعتناق المحصور فى طرق من الآفاق حامدا للمهيمن الرزاق ومصليا على حبيب الخلاق ومرتجى إلى لقائه بالأشواق وعلى آله وصحبه خير الصحب والرفاق وقال فى آخر شرح الإقرار انتهى شرح كتاب الإقرار المشتمل من المعاني ما هو سر الأسرار وأملأ المحبوس فى موضع الأشرار مصليا على النبي المختار تفقه عليه أبو بكر محمد بن إبراهيم الحصيري وأبو عمر وعثمان بن علي بن محمد البيكندي وأبو حفص عمر بن حبيب جد صاحب الهداية لأمه وتقدم كل واحد فى بابه مات فى حدود التسعين وأربع مائة
al-Jawāhir al-muḍiyya fī ṭabaqāt al-Ḥanafiyya, Karachi: Mir Muhammad Kutub Khana edition, vol. 2, p. 28. Open the entry in the book
Chain of learning
The teachers and students recorded by al-Laknawī, two generations up and down, including ties named in other jurists’ entries.